Þegar við sofum slaknar á vöðvunum í efri loftvegi (nefi, munni, koki og barkakýli). Ef slökunin verður of mikil getur þrengst um loftveginn. Þetta hefur þær afleiðingar hjá sumum einstaklingum að þeir fara að hrjóta. Stundum orsakar þetta einnig truflun á andardrætti. Ef loftvegirnir teppast alveg verður tímabundið hlé á önduninni (apné).
Kæfisvefn er ein algengasta tegund svefnháðra öndunartruflana. Hann veldur því að endurtekin hlé verða á öndun í svefni. Sumir einstaklingar verða fyrir mörg hundruð öndunarhléum á hverri nóttu.
Kæfisvefn (OSAS) orsakast af hindrunum í loftvegi í svefni, það veldur óværum svefni sem hefur áhrif á dagslíðan. Öndunarhléin valda súrefnisskorti sem til langstíma getur aukið hættu á háum blóðþrýstingi, hjartaáfalli og heilablóðfalli.
Kæfisvefn er algengur en að miklu leyti vangreindur sjúkdómur. Dæmigerður kæfisvefnssjúklingur er of þungur karlmaður kominn yfir fertugt. Einkennin eru þó ekki bundin þessum hópi.
Meðferðin felst oft í því að sjúklingurinn þarf að létta sig, hann þarf að forðast áfengi og svefnlyf. Einnig er hægt að nota svefnöndunarvél sem heldur uppi yfirþrýstingi í öndunarvegi þannig að hann falli ekki saman (CPAP).
Einkenni
Algengustu einkenni kæfisvefns eru:
- Háværar hrotur
- Öndunarhlé í svefni
- Dagsyfja, dagþreyta
Rannsóknir sýna að kæfisvefn getur leitt til sjúkdóma eins og of hás blóðþrýstings, hjartasjúkdóma, heilablóðfalls og sykursýki. Hann getur líka haft áhrif á streitu.
Meðferð:
Ýmsar leiðir eru færar til að meðhöndla kæfisvefn. Sjúklingurinn getur t.d. sjálfur bætt ástandið. Gott er að fylgja eftirfarandi lífsreglum:
- Reglulegur svefn
- Komdu á ákveðnum venjum fyrir svefninn
- Gættu þess að rúmið sé þægilegt
- Viðraðu svefnherbergið daglega
- Forðastu þungar máltíðir á kvöldin og ekki fara að sofa á fastandi maga
- Ekki fara í heitt bað rétt fyrir svefn
- Ekki sofna fyrir framan sjónvarpið
- Ekki drekka áfengi fyrir svefninn
- Svefnöndunarvél (Continuous Positive Airway Pressure, CPAP)
- Skurðaðgerðir (nú á dögum er reynt að forðast aðgerðir en þær geta verið nauðsynlegar ef hindrunin í loftvegi er líkamlegs eðlis)
Svefnöndunarvél (CPAP)
Algengasta og áhrifaríkasta meðferðin er notkun svefnöndunartækis (CPAP) sem heldur uppi stöðugum yfirþrýstingi í öndunarveginum. Svefnöndunartækið blæs lofti um grímu inn í öndunarveg sjúklingsins. Í flestum tilvikum upplifa sjúklingarnir fljótlega betri svefn og aukin lífsgæði.
Meðferð með svefnöndunarvél er ekki hafin nema að undangenginni svefnrannsókn